Wanneer is een bouwdeel slecht geïsoleerd?
Voor de isolatiesubsidie van de meeste gemeenten telt hoe goed uw woning nu geïsoleerd is. Hier leest u per bouwdeel wanneer het meetelt als slecht geïsoleerd, hoe u dat zelf nakijkt, en wat de landelijke ISDE vraagt van nieuwe isolatie.
Twee regelingen, die naar iets anders kijken
De subsidie van uw gemeente kijkt naar hoe uw woning nu geïsoleerd is. De landelijke ISDE kijkt naar de isolatie die er nieuw in komt. Daarom staan bij elk bouwdeel hieronder allebei.
Telt wat er nu zit
Een gemeente met een isolatieregeling kijkt eerst of uw woning slecht geïsoleerd is. Bij de meeste regelingen gaat dat zo:
- Met energielabel D, E, F of G is één slecht geïsoleerd bouwdeel genoeg.
- Met label A, B of C, of zonder label, zijn er twee nodig.
- Laten isoleren hoeft er maar één.
Dak en zoldervloer tellen samen als één bouwdeel.
Telt wat er nieuw in komt
De ISDE kijkt niet naar uw label of naar de oude isolatie. Die vraagt dat de nieuwe isolatie goed genoeg isoleert en dat het om genoeg vierkante meters gaat.
- U bent eigenaar van de woning en woont er zelf. De woning is gebouwd vóór 2019.
- Een bedrijf doet het werk. Zelf isoleren telt niet voor de ISDE.
- U vraagt de ISDE aan na het werk, binnen 24 maanden. Twee maatregelen binnen 24 maanden: het bedrag per m² verdubbelt.
Hoe goed het hele bestaande bouwdeel isoleert. Hier kijkt de gemeente naar. Hoe hoger, hoe beter.
Hoe goed alleen het nieuwe isolatiemateriaal isoleert. Dit vraagt de ISDE. Hoe hoger, hoe beter.
Hoeveel warmte glas doorlaat. Hoe lager, hoe beter.
Per bouwdeel: wanneer telt het mee?
Zo doen de meeste gemeentelijke regelingen het. Uw gemeente kan andere grenzen hebben.
| Bouwdeel | Telt mee als slecht geïsoleerd | De ISDE vraagt van nieuwe isolatie |
|---|---|---|
| 1Dak | Geen isolatie, of minder dan 9 cm | Rd 3,5 of hoger. Met de zoldervloer samen minstens 20 m² |
| 2Zoldervloer | Geen isolatie, of minder dan 9 cm | Rd 3,5 of hoger. Met het dak samen minstens 20 m² |
| 3Gevel en spouwmuur | Geen isolatie: geen gevulde spouw, geen voorzetwand, geen isolatie aan de buitenkant | Spouw vullen: Rd 1,1 of hoger. Binnen- of buitenkant: Rd 3,5 of hoger. Minstens 10 m² |
| 4Kruipruimte | Geen isolatie, of minder dan 5 cm. Geen kruipruimte telt ook mee | Rd 3,5 of hoger, onder de vloer of op de bodem. Samen minstens 20 m² |
| 5Glas | Enkel glas, gewoon dubbel glas, HR-glas en HR+-glas | HR++: U 1,2 of lager. Triple of vacuümglas: U 0,7 of lager. Minstens 3 m² |
Weet u het al? Ga meteen naar de check
Dak
Er zit geen isolatie tegen het dak, of minder dan 9 cm.
Er zit 9 cm isolatie of meer.
Zo kijkt u het zelf na
- Meet op zolder. Steek een duimstok of rolmaat in de isolatie tegen het dak, tot u het hout raakt. Lees af hoeveel centimeter het is.
- Ligt de isolatie op de zoldervloer? Meet die dan. Zie de zoldervloer.
- Ziet u de isolatie niet, omdat het dak van binnen is afgewerkt? Kijk dan op uw energielabel. Staat bij het dak een isolatiewaarde (Rc) van 2,0 of lager, dan telt het dak mee.
Wat de ISDE vraagt
- Isolatiewaarde
- Rd 3,5 of hoger
- Oppervlakte
- Minstens 20 m², dak en zoldervloer samen
- Bedrag
- € 16,25 per m², of € 32,50 bij twee maatregelen binnen 24 maanden
Liggen dak en zoldervloer boven elkaar, dan geldt de ISDE voor één van de twee. Alleen het dak van het bestaande huis telt: geen aanbouw, nieuwe dakkapel of garage.
Let op bij de gemeente: sommige gemeenten vergoeden alleen isolatie aan de binnenkant van het dak. Nieuwe dakpannen of een nieuw plat dak vallen daar niet onder.
Zoldervloer
De zoldervloer telt bij een zolder die u niet verwarmt en die u met een luik of deur dicht kunt doen. Gebruikt u de zolder als kamer, dan gaat het om het dak.
Er ligt geen isolatie op de zoldervloer, of minder dan 9 cm.
Er ligt 9 cm isolatie of meer.
Zo kijkt u het zelf na
- Open het luik naar de zolder. Kijk of er isolatie op de zoldervloer ligt, tussen of over de balken.
- Meet de dikte. Steek een duimstok of rolmaat in de isolatie, tot u het hout of het plafond eronder raakt.
- Tel dak en zoldervloer samen als één. Voor de gemeente zijn ze samen één bouwdeel. U telt ze dus niet allebei mee.
Wat de ISDE vraagt
- Isolatiewaarde
- Rd 3,5 of hoger
- Oppervlakte
- Minstens 20 m², dak en zoldervloer samen
- Bedrag
- € 4 per m², of € 8 bij twee maatregelen binnen 24 maanden
Gevel en spouwmuur
De meeste huizen hebben een spouwmuur: een buitenmuur en een binnenmuur, met een ruimte ertussen. Die ruimte heet de spouw. Isolatie kan in de spouw zitten, tegen de binnenkant van de muur (een voorzetwand) of aan de buitenkant.
Er zit geen isolatie in de gevel: geen gevulde spouw, geen voorzetwand en geen isolatie aan de buitenkant.
Er zit isolatie in de gevel. Ook als die er bij de bouw al in kwam, of als de spouw later is gevuld.
Zo kijkt u het zelf na
- Kijk naar het bouwjaar. Huizen tot en met 1977 kregen bij de bouw meestal nog geen isolatie in de gevel. Bij huizen tot en met 1982 kijkt u het daarom goed na. Vanaf 1983 zat er bij de bouw bijna altijd isolatie in: dan telt de gevel bij de meeste regelingen niet mee. Meer bij het bouwjaar.
- Kijk naar de voegen. Ziet u kleine ronde gaatjes die weer zijn dichtgemaakt, ongeveer om de meter? Dan is de spouw later gevuld en telt de gevel niet mee.
- Kijk binnen en in de papieren. Een voorzetwand of isolatie aan de buitenkant is ook isolatie. Een bon of garantiebewijs van spouwisolatie, bijvoorbeeld van de vorige eigenaar, zegt het zeker.
- Kijk op uw energielabel. Staat bij de gevels een isolatiewaarde (Rc) van 1,1 of lager, dan telt de gevel mee.
Wat de ISDE vraagt
- Spouw vullen
- Rd 1,1 of hoger, minstens 10 m². € 5,25 per m², of € 10,50 bij twee maatregelen
- Binnen- of buitenkant
- Rd 3,5 of hoger, minstens 10 m². € 20,25 per m², of € 40,50 bij twee maatregelen
Sinds 1 april 2026 geeft de ISDE geen subsidie meer voor spouwisolatie met UF-schuim.
Let op bij de gemeente: een gevel zonder isolatie telt mee om in aanmerking te komen, ook als de gemeente het vullen van de spouw zelf niet vergoedt. Dat verschilt per gemeente. Voor de spouw is er wel de ISDE.
Kruipruimte
Onder veel huizen zit een kruipruimte. Isolatie zit daar tegen de onderkant van de vloer, of ligt op de bodem.
Er zit geen isolatie in de kruipruimte, of minder dan 5 cm. Heeft uw woning geen kruipruimte, dan telt dit deel ook mee.
Er zit 5 cm isolatie of meer.
Zo kijkt u het zelf na
- Zoek het luik. Het zit vaak in de gang of de meterkast.
- Kijk met een zaklamp. Zit er isolatie tegen de onderkant van de vloer, of ligt er isolatie op de bodem? Vanaf het luik ziet u het meestal al.
- Meet de dikte. Houd een duimstok of rolmaat tegen de isolatie. Ook wat er bij de bouw al in zat, zoals piepschuim tussen de balken, is isolatie: meet dat ook.
Ligt er een laag schelpen of korrels op de bodem en weet u niet hoe dik? Kies dan in de check bij dit deel "Weet ik niet".
Wat de ISDE vraagt
- Onder de vloer
- Rd 3,5 of hoger. € 5,50 per m², of € 11 bij twee maatregelen
- Op de bodem
- Rd 3,5 of hoger. € 3 per m², of € 6 bij twee maatregelen
- Oppervlakte
- Minstens 20 m², beide samen
Isoleert u op dezelfde plek onder de vloer én op de bodem, dan geldt de ISDE voor één van de twee.
Glas
Bij glas telt het oudste glas in huis.
Enkel glas, gewoon dubbel glas, HR-glas en HR+-glas.
HR++-glas, HR+++-glas of triple glas.
Zo kijkt u het zelf na
- Eén ruit of twee? Enkel glas is één ruit, zonder strip ertussen. Dat telt mee.
- Kijk naar de strip tussen de ruiten. Staat er HR++ of HR+++, dan telt het niet mee. Staat er HR of HR+, dan telt het mee. Staat er een andere code, zoek die dan op. Niet op elk raam staat iets.
- Doe de aanstekertest. Houd een aansteker of het lampje van uw telefoon schuin voor het glas. U ziet vier weerspiegelingen. Is de tweede of derde anders van kleur, dan is het HR-glas. Of het HR++ is, ziet u zo niet: kijk daarvoor op de strip of in de papieren.
- Weet u het nog niet? Een factuur of glasstaat zegt het zeker. Anders helpt het jaartal: glas van vóór 1995 telt meestal mee, na 2005 is het meestal HR++.
Wat de ISDE vraagt
- HR++-glas
- U 1,2 of lager. € 25 per m², of € 50 bij twee maatregelen
- Triple of vacuümglas
- U 0,7 of lager. In een nieuw kozijn € 111 per m², of € 222 bij twee maatregelen
- Oppervlakte
- Minstens 3 m², al het glas samen
Isolerende panelen in het kozijn en isolerende deuren tellen alleen mee samen met nieuw glas.
Uw energielabel als hulp
Het energielabel helpt op twee manieren.
De letter
Bij veel gemeenten is met label D, E, F of G één slecht geïsoleerd bouwdeel genoeg. Met A, B of C, of zonder label, zijn er twee nodig. Een A- of B-label zegt niet dat alles goed geïsoleerd is: zonnepanelen of een warmtepomp tillen het label flink op, ook als het dak of de kruipruimte nooit is aangepakt.
De isolatiewaarde per bouwdeel
Op een label van 2021 of later staat per bouwdeel een isolatiewaarde. Staat er bij een bouwdeel een waarde, vergelijk die dan met de grens:
Zo telt het bij de meeste regelingen als slecht geïsoleerd.
Uw label vindt u in MijnOverheid, onder Wonen. U logt in met DigiD. Is het label gemaakt zonder dat iemand in uw woning heeft gekeken, dan staan er vaak de standaardwaarden voor het bouwjaar. Wat u zelf meet, zegt dan meer.
Het bouwjaar als hulp
Sinds 1975 zijn de eisen voor de isolatie van nieuwe huizen stap voor stap strenger geworden. Het bouwjaar zegt dus iets over wat er bij de bouw in kwam. Niet over wat er later is gedaan: waar u kunt meten, gaat meten voor.
- Vóór 1975
Veel huizen zijn gebouwd zonder isolatie.
- 1975
Eis voor het dak en de gevel: Rc 1,3.
- 1979
Dubbel glas in de woonkamer.
- 1983
Eis voor isolatie boven de kruipruimte: Rc 1,3.
- 1988
Hogere eis voor het dak en de gevel: Rc 2,0.
- 1992
Hogere eisen voor dak, gevel en kruipruimte: Rc 2,5. En dubbel glas.
Voor de gevel is het bouwjaar de beste hulp. De eis van 1975 gold voor nieuwe bouwaanvragen, en een huis was pas een à twee jaar later klaar. Huizen tot en met 1977 kregen daarom meestal nog geen isolatie in de gevel. Bij huizen tot en met 1982 kijkt u het goed na. Vanaf 1983 zat die er bij de bouw bijna altijd in, en dan telt de gevel bij de meeste regelingen niet mee.
Bij het dak, de zoldervloer en de kruipruimte meet u het liever zelf: daar is vaak later nog iets aan gedaan.
Bij huizen van 1994 en later zijn gevel, dak en kruipruimte volgens de bouwregels al goed geïsoleerd.
Komt uw woning in aanmerking?
Elke gemeente heeft eigen regels. Soms is er een grens voor de WOZ-waarde, een brief met een woningcode of een wijk waar de regeling geldt. Daarom doet u de check bij uw eigen gemeente.
Vul uw postcode en huisnummer in. Wij zoeken op in welke gemeente uw woning staat. Daarna gaat u door naar de check van uw gemeente, waar u per bouwdeel invult wat u heeft gevonden.
Over uw aanvraag beslist de gemeente. Over de ISDE beslist RVO.
Liever zelf kiezen? Bekijk alle gemeenten
Wat mensen vaak vragen
Moet ik elk slecht geïsoleerd bouwdeel laten isoleren?
Nee. Twee slecht geïsoleerde bouwdelen zijn bij veel gemeenten de voorwaarde om aan te vragen. U hoeft er maar één te laten isoleren.
Telt isolatie die er bij de bouw al in zat?
Ja, dat is ook isolatie. Bij het dak, de zoldervloer en de kruipruimte meet u de dikte, net als bij isolatie van later. Bij de gevel telt de gevel dan niet mee.
Ik weet het na deze stappen nog steeds niet. Wat nu?
Kies in de check bij dat bouwdeel "Weet ik niet". Komt er later een adviseur bij u langs, dan kijkt die het na. Foto's met een duimstok of rolmaat in beeld helpen ook.
Ik heb zelf geïsoleerd. Kan ik dan ISDE krijgen?
Nee. Bij de ISDE moet een bedrijf het werk doen. Sommige gemeenten geven wel een bijdrage voor materiaal als u zelf isoleert; dat verschilt per gemeente.
Waar dit op berust
- RVO, ISDE voor woningeigenaren, isolatiemaatregelen: de eisen en bedragen voor werk vanaf 2025.
- De landelijke regeling voor de lokale aanpak van isolatie (art. 1): wat een slecht geïsoleerde woning is.
- De tabel met grenzen per bouwdeel die veel gemeentelijke regelingen gebruiken, bijvoorbeeld de Subsidieregeling Isolatie Zoetermeer, bijlage 1.
- RVO, Voorbeeldwoningen 2022 bestaande bouw: de isolatie-eisen van 1975 tot 1992.
Bijgewerkt op 24 oktober 2026.